Rota Optimizasyonu, Rota Planlama ve Navigasyon Arasındaki Fark Nedir?
Dağıtım ekipleri sıklıkla rota planlama, rota optimizasyonu ve navigasyon terimlerini birbirinin yerine kullanır. Oysa bu kavramlar farklı yetkinlik seviyelerini ifade eder.
Aralarındaki farkı anlamak, teslimat operasyonları için doğru teknolojiyi seçmeye yardımcı olur.
Temel farklar – kısa özet
Kavram — Ne yapar — Tipik kullanım
Rota planlama — Uygulanabilir bir durak sırası oluşturur — Statik teslimat listeleri
Rota optimizasyonu — Kısıtlar altında en verimli rotaları bulur — Filo bazlı dağıtım
Navigasyon — Sürücüyü rota boyunca yönlendirir — Adım adım sürüş
Rota planlama
Rota planlama araçları durakları mantıklı bir sıraya koyar. Mesafeyi veya temel kısıtları dikkate alabilirler ancak çok sayıda alternatif kombinasyonu değerlendirmezler.
Uygun olduğu durumlar:
• küçük filolar
• stabil rotalar
• düşük operasyonel değişkenlik
Sınırlamaları:
• sınırlı maliyet minimizasyonu
• zayıf kapasite modelleme
• düşük ölçeklenebilirlik
Rota optimizasyonu
Rota optimizasyon sistemleri, siparişleri araçlara atar ve operasyonel kısıtları gözeterek durak sırasını taşıma maliyetini minimize edecek şekilde belirler.
Dikkate aldığı unsurlar:
• kapasite
• zaman pencereleri
• filo karması
• sürücü kuralları
• servis süreleri
• dağıtım politikaları
Ayrıca senaryo simülasyonu ve büyük ölçekli rota planlamasını destekler.
Optiyol gibi platformlar, hem tesis–depo hem de depo–mağaza dağıtım ağlarında gelişmiş optimizasyon algoritmaları uygular.
Navigasyon
Navigasyon uygulamaları, önceden belirlenmiş bir rota için adım adım yönlendirme sağlar.
Şunları optimize eder:
• en kısa yol
• en hızlı seyahat süresi
• trafik koşulları
Şunları yönetmez:
• çoklu teslimat noktaları
• araç kapasitesi
• teslimat kısıtları
• filo ataması
Navigasyon sürücüyü destekler; dağıtım rotasını tasarlamaz.
Navigasyon uygulamaları neden dağıtım rotalamasını çözemez?
Dağıtım rotalama bir filo optimizasyon problemidir. Şu kararları içerir:
• hangi aracın hangi müşteriye hizmet vereceği
• hangi sırayla hizmet verileceği
• hangi kısıtlar altında çalışılacağı
• hangi maliyet seviyesinde operasyon yapılacağı
Navigasyon uygulamaları bu kararların zaten alınmış olduğunu varsayar.
Dağıtım hacmi büyüdükçe yalnızca planlama araçlarına ve navigasyona dayanan şirketler şu sorunlarla karşılaşır:
• rota verimsizliği
• filo kapasitesinin düşük kullanımı
• operasyonel yangın söndürme (dispatch müdahaleleri)
• tutarsız servis seviyesi
Şirketler planlama araçlarını ne zaman yetersiz bulur?
Yaygın sinyaller:
• rotaların spreadsheet üzerinde oluşturulması
• statik bölge (territory) yapısı
• artan taşıma maliyetleri
• günlük manuel müdahaleler
• dengesiz iş yükü dağılımı
• sık teslimat ihlalleri
Bu durumlar optimizasyona ihtiyaç olduğunu gösterir.
Gerçek rota optimizasyonu ne kazandırır?
Planlama araçlarına kıyasla optimizasyon şunları sağlar:
• otomatik filo ataması
• kısıt duyarlı rota oluşturma
• maliyet minimizasyonu
• ölçeklenebilir planlama
• senaryo simülasyonu
• tutarlı karar mekanizması
Rotalamayı manuel planlamadan algoritmik karar mekanizmasına dönüştürür.
Optiyol’un konumu
Optiyol, şu bileşenleri birleştiren bir dağıtım rotalama platformudur:
• rota optimizasyonu
• operasyon yönetimi
• canlı takip
Gıda & içecek, perakende ve lojistik ağlarında karmaşık dağıtım operasyonlarını destekleyerek kurumların ölçekli şekilde verimli planlama yapmasını ve güvenilir operasyon yürütmesini sağlar.